درباره ما | اطلاع رسانی دفاع مقدس | سخنرانی | صوت | گالری فکه | فیلم | مصاحبه | تحلیل نبرد | ارتباط با ما
    صفحه نخست / جنگ نرم ، عملیات روانی

فرآيند طرح‌ريزی عمليات روانی نظامی؛ فنون و تاكتيک ها (بخش نخست)

فرآيند طرح‌ريزي عمليات رواني نظامي؛ فنون و تاكتيك‌ها
ماركسي. دانكن*
 پريسا كريمي‌نيا

مقدمه
از آنجا كه نوع عمليات رواني به مأموريت واحد پشتيباني شونده بستگي دارد، در اين نوشتار، به فنون و فرآيندهاي اساسي عمليات رواني، كه فرماندهان و طراحان اين گونه عمليات‌ها براي تكميل مأموريت خود از آنها استفاده مي‌كنند، پرداخته شود. در واقع، مقاله حاضر نشان مي‌دهد كه پرسنل عمليات رواني چگونه مي‌توانند از اين فنون و فرآيندها براي تغيير رفتار مخاطبان مورد نظر، دستيابي به امكانات و سرمايه‌هاي ديگر، طرح‌ريزي و تقويت قدرت و حمايت از طرح عمليات فرماندهي و ستاد، بهره ببرند. البته، بايد يادآور شد كه نبرد عمليات رواني را نبايد با طرح صحنه نبرد  كه در حمايت عمليات رواني است، اشتباه گرفت.

جايگاه عمليات رواني در زنجيره عملياتي (صلح، منازعه و جنگ)
عمليات رواني مي‌تواند در عمليات متعارف  و ويژه نقش تقويت‌كننده نيرو را ايفا كند. براي نمونه، كاركنان عمليات رواني در طول عمليات تسخير و پاك‌سازي شهر  با استفاده از بلندگو به نيروهاي مقابل القا كنند كه موقعيت آنها غيرقابل دفاع است و بدين ترتيب آنها را به رها كردن خصومت و خشونت متقاعد مي‌كنند. استفاده از بلندگوها به همراه اجراي آتش سنگين همچنين مي‌تواند ميزان تلفات را كاهش دهد؛ اقدامي كه در عمليات شهر  پاناما  در سال 1989 بسيار مؤثر بود. عمليات رواني براي رسيدن به موفقيت، بايد جزء جدايي‌ناپذير طرح عملياتي فرماندهي باشد. اين عمليات مي‌تواند در حوزه‌هاي زير كارآيي داشته باشد:
- كاهش شدت و مدت نبرد مسلحانه ؛
- از بين بردن ضرورت نبرد مسلحانه.
- بهره‌گيري از فشار رواني به طرف مقابل در طول نبرد مسلحانه: زماني كه نبرد مسلحانه بخشي از عمليات رواني است.

دستورالعمل‌هاي عمليات ويژه
عمليات رواني يكي از عناصر ويژه است كه بر پايه دستورالعمل‌هاي آن، ‌طراحي و به كار گرفته مي‌شود (جدول 1) دستورالعمل‌هايي كه اهميت نيروهاي عمليات ويژه  و دكترين اين عمليات را در زنجيره عملياتي آشكارتر مي‌كنند. لازمه دستورالعمل‌هاي مزبور اين است كه پرسنل عمليات نظامي، عمليات رواني نظامي را در چهارچوب سياست ملي طراحي و اجرا كنند.

دستورالعمل‌هاي عمليات ويژه

-       فهم محيط عملياتي

-       تشخيص كاربست‌هاي سياسي

-       تسهيل فعاليت‌هاي بين سازماني

-       تحليل موشكافانه تهديد

-  ملاحظه تأثيرات درازمدت عمليات رواني

-  تضمين مشروعيت و اعتبار عمليات ويژه

-  پيش‌بيني و كنترل تأثيرات عمليات رواني

-  به كارگيري غيرمستقيم توانايي‌ها

-       توسعه نگرش‌هاي گوناگون

-       تضمين حفاظت طولاني مدت

-       فراهم كردن اطلاعات كافي

-       ايجاد موازنه امنيت

جدول 1: دستورالعمل‌هاي عمليات ويژه 

توانايي‌ها و محدوديت‌هاي عمليات رواني
توانايي يگان عمليات رواني براي اجراي مأموريتش مستقيماً، به حوزه مأموريت آن و امكانات عملياتي موجود بستگي دارد و پشتيباني و حمايت اين عمليات از يك فرماندهي بر عوامل متعدد دروني و بيروني مبتني است .

عوامل پشتيباني

دروني

بيروني

-       وضع آموزش

-       دسترسي به تجهيزات و افراد

-  كيفيت اطلاعات از مخاطبان و منطقه مورد نظر

-  دسترسي به ابزارهاي پخش (سازماني، غيرسازماني، يا در كل كشور)

-  توانايي همكاري با گروه‌هاي كشوري

-  زمان كافي براي طرح، توسعه و آزمون اوليه توليدات و اقدامات عمليات رواني

 جدول 2: عوامل پشتيباني دروني و بيروني

چرخه عمليات رواني
چرخه عمليات رواني باعث مي‌شود كه يك مأموريت مجدداً خود به برنامه‌هاي پشتيباني تبديل شود. (نمودار 1) اين چرخه از سه مرحله ارزيابي ، طرح‌ريزي  و اجرا  تشكيل شده است كه طي آنها، پرسنل عمليات رواني به فرآيندهاي زير مي‌پردازند:
- جمع‌آوري اطلاعات ؛
- تجزيه و تحليل مخاطبان مورد نظر ؛
- توسعه توليد عمليات رواني ؛
- انتخاب رسانه ؛
- توليد رسانه ؛
- پخش ؛
بايد يادآور شد كه در طول اين چرخه، همواره، مراحل مختلف كنترل اعمال مي‌شود. طي مرحله ارزيابي، كاركنان عمليات رواني به جمع‌آوري اخبار اطلاعاتي  مي‌پردازند. آنها به عنوان بخشي از اين فرآيند، موقعيت خود، اثرات محيطي و مخاطب مورد نظر را بررسي و اطلاعات را تطبيق مي‌كنند. طي مرحله طرح‌ريزي (تجزيه و تحليل مخاطب مورد نظر، توسعه توليد عمليات رواني و انتخاب رسانه) نيز، مأموريت خود را تجزيه و تحليل، گزينه‌هاي مختلف عمليات  را ارزيابي، دستورالعامل‌هاي لازم را تهيه و ابزارها و امكانات مورد نياز را تأمين مي‌كنند. مرحله اجرا نيز توليد رسانه و پخش را شامل مي‌شود. كاركنان عمليات رواني پيش و بعد از به كار بستن اين فرآيندها، توليدات عمليات رواني را بر اساس بازخوردهاي آن اصلاح مي‌كنند.


توانايي‌ها و محدوديت‌هاي عمليات رواني
عمليات رواني ممكن است از عملياتي با اهداف كلي  و عمليات نيروهاي ويژه حمايت كند، امكانات لازم براي مأموريت‌هاي بخش غير عمليات رواني  را فراهم آورد و روشي را در اختيار فرمانده عمليات قرار دهد تا بدين ترتيب، وي بتواند راه‌هاي جايگزين را به نيروهاي طرف مقابل نشان دهد. در واقع، همان طور كه يادآوري شد، توانايي عمليات رواني براي اجراي مأموريت خود به حوزه مأموريت و امكانات موجود عمليات رواني و پشتيباني اساسي از موفقيت عمليات رواني به درك كامل از مأموريت فرمانده عمليات و نوع حمايت مورد نياز بستگي دارد.

نقش و مسئوليت‌ها
يگان‌هاي عمليات رواني مانند يگان‌هاي پشتيباني عمل مي‌كنند، نه نيروهاي مستقل . در واقع، نقش اوليه آنها حمايت از يگان‌هاي نظامي و ديگر سازمان‌هاي دولتي براي رسيدن به اهداف ملي است و مسئوليت‌هاي كلي آنها به شرح زير مي‌باشند:
- ارزيابي تأثير روان شناختي عمليات نظامي ؛
- ارايه مشاوره به فرماندهان نظامي در رده صف و ستاد در امور عمليات رواني؛
- توسعه و اجراي نبرد عمليات رواني براي حمايت از عمليات نظامي؛
- مقابله با تبليغات خصومت‌آميز كشورهاي بيگانه.

استفاده ديگر از امكانات و توليدات عمليات رواني
يگان‌هاي عمليات رواني مي‌توانند به چندين روش از يگان‌هاي نظامي ديگر حمايت كنند. همچنين، امكانات و كارشناسان عمليات رواني ممكن است در ديگر فعاليت‌هاي فرماندهي عمليات، مانند كمك‌هاي امدادي، كه از مأموريت يگان‌هاي نظامي ناشي مي‌شوند، به كار گرفته شوند. در موارد داخلي، يك فرمانده بايد مطئمن باشد كه از امكانات عمليات رواني نبايد براي توليد پيغام عمليات رواني، بلكه تنها، براي پخش آن استفاده شود. امكانات عمليات رواني نيز ممكن است از طرح فريب  فرماندهي يا فعاليت‌هاي نهادهاي نظامي يا ديگر نهادهاي دولتي حمايت كند، اطلاعاتي را در مورد مخاطبان منطقه و زبان مورد نظر فراهم آورد و اطلاعات و توليدات عمليات رواني را در ميان مخاطبان مورد نظر پخش كند كه تا بدين ترتيب، هدف عمليات نظامي را براي آنها تشريح كند. براي نمونه، يك فرمانده مي‌تواند با بهره‌گيري از اين امكانات به افراد غيرنظامي تفهيم كند كه هدف عمليات كاهش تلفات غير نظامي و به حداقل رساندن مداخله افراد غير نظامي در عمليات است.

ملاحظاتي در زمينه استفاده از امكانات عمليات رواني
فرماندهان به هنگام ايجاد هماهنگي بين عمليات رواني و عمليات نظامي بايد توانايي‌هاي و محدوديت‌هاي عمليات رواني را مد نظر داشته باشند (جدول 3). در اين نوع عمليات نيز، همانند تمامي عمليات‌هاي نظامي، زمان عامل اصلي است. براي تضمين حمايت مؤثر عمليات رواني، فرماندهان بايد امكانات اين عمليات را پيش از استقرار نيرو فراهم آورند. در واقع، نبرد عمليات رواني پيش از رسيدن بدنه اصلي نيروهاي رزمي به منطقه آغاز مي‌شود. همچنين، افسران عمليات بايد بين ستاد خود و پيش‌قراولان عمليات رواني هماهنگي ايجاد كنند تا طي فرآيند طرح‌ريزي، اطلاعات مربوط به عمليات رواني در دسترس باشد. در اين ميان، اطلاعات دقيق و كامل درباره عوامل اصلي مؤثر بر مخاطب مورد نظر غالباً بخشي از سطح جمع‌آوري اطلاعات است و فقدان آنها امكان بهره‌برداري از نقاط آسيب‌پذير را محدود مي‌كند. به عبارت ديگر محدوديت‌هاي موجود در زمينه اخبار، مباحث عمومي و مسافرت، دسترسي به اطلاعات لازم براي سنجش كارآيي عمليات رواني را محدود مي‌نمايد. در واقع، لازمه عمليات رواني كارآمد وجود كاركنان خلاق و آشنا به زبان مخاطب مي‌باشد كه اوضاع سياسي، اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و ايدئولوژيكي مخاطب مورد نظر را بفهمند.
ممكن است عمليات رواني به دليل محدوديت‌هاي فيزيكي و سياسي نتواند مخاطبان مورد نظر خود را كاملاً تحت پوشش قرار دهد. در اين گونه موارد، طراحان عمليات رواني بايد اهداف عمليات رواني را به نهادهاي ديگر واگذار كنند.

رديف

توانايي‌ها

محدوديت‌ها

1

افزايش تأثيرات عمليات رواني

عدم بررسي امكانات عمليات­رواني پيش از استقرار نيرو

2

آگاه كردن مخاطبان در مناطق دورافتاده

اطلاعات ناكافي در زمينه عمليات رواني طي فرآيند طرح‌ريزي

3

غلبه ­بر سانسور، بي‌سوادي و يا قطع سيستم‌هاي­ ارتباطي

در دسترس نبودن اطلاعات دقيق و كافي

 

4

ارائه راهنمايي و اطمينان بخشيدن به مخاطب‌هاي پراكنده و غيرمنسجم

موانعي كه دسترسي به اطلاعات لازم براي ارزيابي كارايي عمليات­ رواني را محدود مي‌كند

5

هدف قرار دادن مخالفان به منظور تقليل روحيه يا كاهش اراده معطوف به مقاومت

فقدان كادر باتجربه و ماهر

6

تقويت روحيه رزمندگان در نبردهاي سخت

عدم دسترسي به مخاطب بالقوه

7

بهره‌برداري از تفاوت‌هاي قومي، فرهنگي، مذهبي يا اقتصادي

 

8

ارائه راه‌هاي جايگزين منازعه به مخاطبان مخالف

 

9

تأثيرگذاشتن بر حمايت‌هاي محلي از شورشيان

 

10

حمايت از عمليات فريب

 

11

ارائه تصوير مطلوبي از اقدامات در راستاي منافع ملي

 

12

استفاده از ارتباطات رودررو، افرادي با روابط عمومي قوي، رسانه‌هاي جمعي و توسل به هر گونه اقدام عملي براي تأثيرگذاشتن بر رفتار مخاطب مورد نظر

 


 جدول 3: توانايي‌ها و محدوديت‌هاي عمليات رواني 

زنجيره عملياتي
يگان‌هاي عمليات رواني هم در زمان صلح و هم در زمان منازعه و جنگ ايفاي نقش مي‌كنند و اين عمليات مي‌تواند در سطوح استراتژيك و عملياتي، تاكتيكي يا تحكيمي  باشد. عمليات رواني در سطح استراتژيك، عملياتي و تاكتيكي به ميزان و گستردگي مخاطبان مورد نظر، موقعيت جغرافيايي اجراي عمليات در برهه زماني لازم براي دستيابي به نتايج مشهود بستگي دارد. منظور از طرح‌ريزي عمليات رواني تحكيمي، كنترل منطقه اشغال شده و برگشت آن به حالت عادي پس از يك جنگ يا منازعه است.

عمليات رواني استراتژيك
عمليات رواني استراتژيك بيشتر براي پيشبرد اهداف گسترده و بلندمدتي طراحي مي‌شود كه از طرح استراتژيك بزرگ حمايت مي‌كنند. تأثير ملموس عمليات رواني استراتژيك در آينده نامعلومي مشخص مي‌شود. نيروهاي عمليات رواني مي‌توانند براي پشتيباني از عمليات رواني استراتژيك، سازماندهي شوند. اهداف عمليات رواني استراتژيك و شرايط لازم براي رسيدن به آن اهداف در ميان نيروهاي دشمن در جدول 4 آمده است.

اهداف عمليات رواني استراتژيك

شرايط لازم براي موفقيت عمليات رواني استراتژيك

 

-  حمايت و تشريح خط مشي‌ها، آماج و اهداف سياسي در خارج از كشور؛

-  برقراري پيوند ميان خط‌مشي‌ها و اهداف سياسي با عواطف و افكار مخاطب مورد نظر؛

-  تحريك افكار عمومي و اعمال فشارهاي سياسي موافق و مخالف يك عمليات نظامي؛

-  نفوذ بر طراحي تاكتيك‌ها و استراتژي‌هاي خارجي؛

-       تشديد آثار تحريم‌هاي اقتصادي يا اشكال مختلف تحريم‌هاي غيرخشونت‌آميز عليه طرف متخاصم؛

-  دامن‌زدن به بحث و جدل‌هاي موجود بين نخبگان نظامي و سياسي دو طرف؛

-  متزلزل كردن رهبري و اهداف طرف مقابل؛

-  تضعيف روحيه و كارايي شهروندان غيرنظامي طرف مقابل؛

-  تشديد اختلاف نظر و گلايه و شكايت در ميان افراد طرف مقابل در زمينه‌هاي مذهبي، اجتماعي، سياسي و غيره؛

-  مداخله در سيستم ارتباطات و كنترل طرف مقابل؛

-  جلب حمايت مخاطبان بي‌طرف يا تشويق و حمايت از تداوم بي‌طرفي آنها؛

-  تقويت رهبران طرفدار و تضعيف رهبران مخالف؛

-  حمايت از روحيه نيروهاي مقاومت و اميدوار كردن آنها؛

-       حمايت از نخبگان طرف مقابل؛

-  جلب حمايت مناطق تازه تصرف شده؛

-  تقويت و تكميل عمليات رواني تاكتيكي؛

-       موفقيت نظامي نيروهاي خودي؛

-  كمبود غذا، مسكن، پوشاك يا ديگر نيازمندي‌ها در منطقه مورد نظر؛

-  فساد مالي و اخلاقي در ميان مديران و رهبران طرف مقابل؛

-  كمبود نيروي انساني در سازمان نظامي طرف مقابل؛

-  تورم و نابرابري ماليات‌ها در كشور مقابل؛

-  عدم اتحاد سياسي و عدم اعتماد بين رهبران طرف مقابل؛

-  توسل طرف مقابل به تروريسم، حملات و دستگيري‌هاي شبانه، سانسور، محدوديت مسافرت و اقدامات سركوب‌گرانه ديگر؛


  جدول 4: عمليات رواني استراتژيك

عمليات رواني در سطح عملياتي
گستره عمل اين نوع عمليات رواني در سطح منطقه‌اي يا ملي است و مخاطبان منطقه‌اي را مد نظر دارد. همچنين، هدف از طراحي اين عمليات تغيير رفتار سريع‌تر مخاطبان مورد نظر از عمليات رواني در سطح استراتژيك مي‌باشد. عمليات رواني در سطح عملياتي ويژگي‌هاي هر دو عمليات استراتژيكي و تاكتيكي را دارا است و مانند پلي اين دو را به يكديگر متصل مي‌كند. اهداف عمليات رواني در سطح عملياتي و شرايط لازم براي رسيدن به آن اهداف در ميان رزمندگان طرف مقابل در جدول 5 آمده است.

اهداف عمليات رواني عملياتي

شرايط لازم براي موفقيت عمليات رواني عملياتي

-  آماده كردن مردم كشور مورد نظر براي ورود نيروهاي مهاجم؛

-  به حداقل رساندن مداخله افراد غيرنظامي در عمليات كشور مهاجم؛

-  تمركز در نقاط ضعف طرف مقابل؛

-  مقابله با تبليغات دشمن؛

-  دامن زده به نارضايتي نيروها و افراد طرف مقابل؛

-  ناتواني دولت مقابل براي تأمين نيازهاي مردم؛

-  ناموفق بودن طراحان يا افسران طرف مقابل در زمينه گزارش عملكردشان؛

-       نافرماني و فرار؛

-  از بين رفتن ارتباطات داخلي (راديو، تلويزيون، تلفن و شبكه‌هاي رايانه‌اي)؛

-       نقصان سيستم حمل و نقل؛

-  شكست متحدان دولت مقابل براي ارايه كمك به آن؛

-  افزایش حمایت بین­المللی از تلاش­های کشور مهاجم؛ و

-  ناتواني نيروهاي مقابل براي شكست يا وارد كردن صدمات به كشور مهاجم يا نيروهاي متحد؛


  جدول 5: عمليات رواني در سطح عملياتي

عمليات رواني تاكتيكي

عمليات رواني تاكتيكي براي حمايت مستقيم از عمليات تاكتيكي نظامي در نواحي مورد نظر طرح‌ريزي و اجرا مي‌شود. اهداف عمليات رواني تاكتيكي و شرايط لازم براي رسيدن به آنها در ميان رزمندگان طرف مقابل در جدول 6 آمده است.

اهداف عمليات رواني تاكتيكي

شرايط لازم براي موفقيت عمليات رواني تاكتيكي

-  تضعيف روحيه و كارايي نظامي طرف مقابل؛

-  افزايش تأثير روان‌شناختي سلاح‌هاي كشنده؛

-       حمايت از عمليات فريب؛

-  تأثير اشغال مناطقي از خاك دشمن با اعلام ضرب‌الاجل و فراهم كردن نقطه تجمع؛

-  حمايت از عمليات رواني استراتژيك با ارائه اطلاعات مشروع و به موقع در زمينه نقاط ضعف محلي كه مي‌تواند در طرح‌ها و عمليات استراتژيك به كار برده شود؛

-  دادن اطلاعات و دستورالعمل‌هايي به عناصر خودي كه در منطقه مورد نظر عمل مي‌كنند؛

-  ارائه حمايت ويژه و مستقيم به فرماندهان تاكتيكي از طريق ارايه يادداشت‌هاي كوتاه؛

-  ارائه تصوير مطلوبي از سربازان و رهبران كشور؛

-  شكست‌هاي متعدد و تلفات سنگين طرف مقابل

-  اجراي آتش توپخانه سنگين و مؤثر يا بمباران؛

-       موقعيت نظامي پرمخاطره؛

-  تجهيزات و تداركات ناكافي و بسيار نازل؛

-       خبرهاي بد از پشت جبهه؛

-       نبردهاي متوالي؛

-  وارد كردن اقليت‌هاي مذهبي و سياسي به نبرد به رغم ميلشان؛

-  رهبران و سربازان بي‌تجربه، آموزش ‌نديده و بسيار خسته؛

-  سربازاني كه هدف خاصي ندارند؛

-  بيماري‌هاي فراگير و فقدان خدمات ­پزشكي­كافي

    جدول 6: عمليات رواني تاكتيكي

عمليات رواني تحكيمي
عمليات رواني تحكيمي در مناطق تازه تصرف شده يا در نواحي‌اي كه قبلاً، در دست دشمن بودند، به اجرا در مي‌آيد. تأكيد اين نوع عمليات بر بازگشت به حالت عادي مي‌باشد. اهداف اين عمليات رواني و شرايط لازم براي رسيدن به آنها در ميان رزمندگان طرف مقابل در جدول (7) آمده است.

اهداف عمليات رواني تحكيمي

شرايط لازم براي موفقيت عمليات رواني تحكيمي

-  ترويج تصوير مطلوبي از نيروهاي كشور و متحدانش؛

-  به كارگيري گويندگان صاحب نفوذ؛

-  ياري گرفتن از مردم براي اعاده نظم؛

-  كاهش حمايت مردمي از نيروهاي مخالف؛

-  تقويت بازسازي و سازمان‌دهي مجدد سيستم كاركردي دولت؛

-  تقويت احساس روان‌شناختي و فيزيكي مثبت از اشغال‌گران در مخاطبان مورد نظر؛

-       تعمير خرابي‌هاي جنگ؛

-  استقرار مجدد آوارگان غيرنظامي؛

-  از سرگيري ارائه خدمات اجتماعي؛

-       احياي حقوق بشر؛

-       از سرگيري صنعت و تجارت؛


  جدول 7: عمليات رواني تحكيمي 

چرخه عمليات رواني و فرآيند طرح‌ريزي
طرح‌ريزي جزئيات عمليات رواني، مانند ديگر عمليات‌ها براي موفقيت عمليات ضروري است. عمليات رواني بايد كاملاً با طرح عمليات  يا با سازمان و ترتیب عمليات  منطبق باشد. بدين ترتيب چرخه عمليات رواني بر فرآيندهاي طرح‌ريزي ويژه دروني و بيروني مبتني است.

چرخه عمليات رواني
طرح عمليات رواني بايد از چرخه مشخصي تبعيت كند كه در آن، ملزومات دروني و بيروني طرح‌ريزي ارزيابي مي‌شود. اين چرخه مأموريت عمليات رواني را از مرحله مفهوم تا اجرا و سپس، ارزيابي‌هاي آينده پيش مي‌برد. چرخه عمليات رواني سه مرحله اساسي ارزيابي، طرح‌ريزي و اجرا را در بر مي‌گيرد. (نمودار 1)

ارزيابي
طي مرحله ارزيابي ، فرمانده عمليات رواني عواملي چون موقعيت خود، تأثيرات محيطي و مخاطبان مورد نظر را تشخيص مي‌دهد و ارزيابي مي‌كند و سپس، با جمع‌آوري و پردازش اطلاعات مربوط به اين عوامل در ارزيابي خود از عمليات رواني از آنها (اطلاعات) بهره مي‌برد.

طرح‌ريزي
مرحله طرح‌ريزي  تحليل كلي مأموريت و مقايسه محورهاي اقدامات  را شامل مي‌شود. در اين مرحله، فرمانده عمليات براي اجراي موفقيت‌آميز مأموريت خود بر پايه دستورالعمل‌هاي رسيده از ستادش، محورهاي اقدام را انتخاب و بدين ترتيب، توانايي‌هايش را بر اساس آن ساماندهي مي‌كند. بدين ترتيب، طرح عمليات يا سازمان و ترتيب عمليات محصول مرحله طرح‌ريزي مي‌باشد.

اجرا
طي مرحله اجرا ، فرمانده دستوراتي را براي پشتيباني از يگان‌ها صادر مي‌كند. توليدات عمليات رواني پيش و پس از اجراي عمليات، آزمايش و بازخورد عمليات نيز ارزيابي مي‌شود. بايد يادآور شد كه ارزيابي نهايي اين عوامل مي‌تواند به ارزيابي مجدد موقعيت و طرح‌ريزي بيشتر در مورد عمليات رواني منجر شود.
ادامه مطلب

 نسخه قابل چاپ    ارسال این صفحه به دوستان
تاریخ و زمان انتشار: پنج شنبه 4 مهر 1392
تهیه و تنظیم:
منبع :
ارسال نظر:
 
عنوان  
رایانامه  
متن نظر  
کد امنیتی = ۶ + ۴